Noterde Yapılan Vasiyetname Bozulur mu?

Noterde yapılan vasiyetname de bozulabilir. Noterde düzenlenmek vasiyetnameye ayrı bir dokunulmazlık sağlamaz; kanunda sayılan iptal sebeplerinden biri varsa mahkeme noterde yapılmış vasiyetnameyi de iptal edebilir. Bu sebepler; vasiyetname yapıldığı sırada miras bırakanın ayırt etme gücünün bulunmaması, iradesinin yanılma, aldatma veya korkutmayla sakatlanması, içeriğin hukuka ya da ahlaka aykırı olması ve şekil kurallarına uyulmamasıdır. Ayrıca vasiyetname mirasçıların saklı payını aşıyorsa iptal edilmeden tenkis yoluyla indirilebilir.

Noterde yapılan vasiyetnamenin el yazılı vasiyetnameye göre güvenli olmasının nedeni, şekil hatası ve kaybolma riskinin daha düşük olmasıdır. Vasiyetname, ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş herkes tarafından yapılabilir; üst yaş sınırı yoktur. Vasiyetname türleri ve genel kuralları vasiyetname yazısında açıklanmıştır.

Noterde Yapılan Vasiyetname Bozulur mu

Noterde düzenlenen vasiyetnamenin hukuki adı resmî vasiyetnamedir. Bu vasiyetname noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş bir memur önünde ve iki tanığın katılımıyla yapılır. Tanıklar, vasiyetnamenin kendi önlerinde okunduğunu ve miras bırakanı tasarrufa ehil gördüklerini imzalarıyla beyan eder. Asıl metin noterde saklandığından vasiyetnamenin kaybolması, yok edilmesi veya ortaya çıkarılmaması riski de azalır. Resmî vasiyetnamenin şartları resmî vasiyetname yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Bununla birlikte bu güvenceler iptal ihtimalini ortadan kaldırmaz. Uygulamada noterde yapılan vasiyetnamelere karşı açılan davalarda en sık ileri sürülen sebep, miras bırakanın vasiyetname sırasında ayırt etme gücünün bulunmadığıdır. Tanıkların beyanı bu konuda önemli bir delildir, ancak mahkemeyi bağlamaz; sağlık kayıtları ve gerekirse adli tıp incelemesiyle birlikte değerlendirilir.

Vasiyetname Bozulur mu ?

İster noterde ister el yazısıyla yapılmış olsun, vasiyetnamenin sonuçsuz kalmasının üç farklı yolu vardır ve bunlar birbirine karıştırılmamalıdır:

Türk Medeni Kanunu m. 557’ye göre ölüme bağlı tasarrufun iptali dört sebepten biriyle istenebilir:

• Ehliyetsizlik: Miras bırakan vasiyetname sırasında ayırt etme gücüne sahip değilse. Örneğin ileri evre demans tanısı olan ve tarihleri, yakınlarını tanıyamayan bir kişinin yaptığı vasiyetname.
• İrade sakatlığı: Vasiyetname yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılmışsa. Örneğin bir çocuğun diğer çocukların kendisini terk ettiğine dair gerçek dışı anlatımlarıyla yönlendirilen miras bırakan.
• Hukuka veya ahlaka aykırılık: Tasarrufun içeriği veya ona bağlanan koşul hukuka ya da ahlaka aykırıysa. Örneğin malın, bir kişiye zarar verilmesi şartıyla bırakılması.
• Şekle aykırılık: Kanundaki şekil kurallarına uyulmamışsa. Örneğin resmî vasiyetnamede tanıklardan birinin imzasının bulunmaması.

Bu sebepler dışında, örneğin yalnızca mirasçılardan birine daha fazla mal bırakıldığı için vasiyetnamenin iptali istenemez; bu durumda saklı pay ihlal edilmişse tenkis yolu gündeme gelir. İptal davasının usulü vasiyetnamenin iptali davası yazısında, tenkis ise tenkis davası yazısında anlatılmıştır.

Noterde Yapılan Vasiyetnamenin İptali

Noterde yapılan vasiyetname ile el yazılı vasiyetnamenin iptal sebepleri aynıdır; noterde yapılmış olmak iptal davası açılmasına engel değildir. Fark, sebeplerin ortaya çıkma sıklığındadır. Noter şekil kurallarını uyguladığından şekil hatasına daha az rastlanır; iptal davaları çoğunlukla ehliyetsizlik veya irade sakatlığı iddiasına dayanır.

İptal davası için TMK m. 559’daki süreler uygulanır. Dava, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçtikten sonra dava açılamaz. Bir yıllık süre, ilgilinin bu üç unsurun hepsini öğrendiği andan başlar. İptal sebebi, kendisine karşı vasiyetnameye dayanılan kişi tarafından savunma yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Vasiyetname sahibi, vasiyetnamesinde bir eksiklik olduğundan şüpheleniyorsa sağlığında yeni bir vasiyetname yaparak önceki tasarrufu düzeltebilir. Bozulmaması için alınabilecek önlemler bozulmayan vasiyetname yazısında ele alınmıştır.

Noterden Yapılan Vasiyetname Geçerli mi?

Kanundaki şartları taşıyan noter vasiyetnamesi geçerlidir. Okuma yazma bilen miras bırakan, noterin hazırladığı vasiyetnameyi okuyup imzalar; ardından iki tanığın önünde, okuduğu belgenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve miras bırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazıp imzalar.

Okuma yazma bilmeyen veya imza atamayan kişiler de noterde vasiyetname yapabilir. Bu durumda memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde miras bırakana okur ve miras bırakan belgenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Tanıklar, vasiyetnamenin kendi önlerinde okunduğunu, miras bırakanın bu beyanda bulunduğunu ve onu tasarrufa ehil gördüklerini yazıp imzalar. Bu kişiler el yazılı vasiyetname yapamaz; başkasına yazdırılan bir metin el yazılı vasiyetname sayılmaz.

Sözlü vasiyetname ise ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın veya savaş gibi olağanüstü durumlarda istisna olarak kabul edilir ve miras bırakan için diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğduktan sonra bir ay geçerse hükümsüz kalır.

65 Yaş Üstü Vasiyetname

Toplumda 65 yaşın üzerindeki kişilerin yaptığı vasiyetnamelerin geçersiz olduğu yönünde yaygın bir kanı vardır; bu doğru değildir. Kanunda vasiyetname için üst yaş sınırı yoktur ve ileri yaş, iptal sebepleri arasında sayılmamıştır. Ayırt etme gücüne sahip 95 yaşındaki bir kişinin vasiyetnamesi geçerliyken, 25 yaşında ancak ayırt etme gücü bulunmayan bir kişinin vasiyetnamesi iptal edilebilir.

İleri yaştaki kişilerin vasiyetnamelerine karşı sık dava açılmasının nedeni, yaşla birlikte bazı kişilerde ayırt etme gücünün zayıflayabilmesidir. İptal isteyen taraf, miras bırakanın vasiyetname sırasında ayırt etme gücünden yoksun olduğunu ispatlamak zorundadır.

Vasiyetname İçin Sağlık Raporu Şart mı?

Sağlık raporu kanunda vasiyetnamenin geçerlilik şartı olarak yer almaz. Noter, miras bırakanın ayırt etme gücünden şüphe ederse işlem öncesinde rapor isteyebilir; bu nedenle ileri yaştaki kişilerden çoğu zaman rapor istenir. Rapor, vasiyetname tarihindeki ehliyetin önemli bir delilidir; ancak vasiyetnamenin hiçbir zaman iptal edilemeyeceği anlamına gelmez. Davada rapor, diğer sağlık kayıtları ve tanık beyanlarıyla birlikte değerlendirilir.

Noterde Yapılan Vasiyetnamenin Geçerliliği

Noterde yapılan vasiyetnamenin geçerli olması için şu şartlar birlikte aranır:

• Yaş ve ehliyet: Miras bırakan on beş yaşını doldurmuş ve vasiyetname sırasında ayırt etme gücüne sahip olmalıdır. On altı yaşındaki birinin yaptığı vasiyetname, yalnızca on sekiz yaşından küçük olduğu için iptal edilemez.
• İki tanık: Resmî vasiyetnamede iki tanığın katılımı ve imzası zorunludur. El yazılı vasiyetnamede ise tanık aranmaz; şekli el yazısıyla vasiyetname yazısında açıklanmıştır.
• Tanık olamayacaklar: Fiil ehliyeti olmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklananlar, okuma yazma bilmeyenler, miras bırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz.
• Kazandırma yasağı: Vasiyetnameyi düzenleyen memura, tanıklara ve bunların üstsoy, altsoy, kardeş ve eşlerine o vasiyetnamede kazandırma yapılamaz; yapılan kazandırma geçerli olmaz.

Sık Sorulan Sorular

Vasiyetname kaç yıl geçerlidir?

Vasiyetnamenin bir geçerlilik süresi yoktur. Miras bırakan dönmediği sürece yıllar sonra da geçerlidir. Yalnızca sözlü vasiyetname, normal şekilde vasiyetname yapma imkânı doğduktan sonra bir ay içinde hükümsüz kalır.

Vasiyetname nasıl bozulur?

Miras bırakan sağlığında yeni bir vasiyetname yaparak veya el yazılı vasiyetnameyi yok ederek dönebilir. Ölümünden sonra ise mirasçılar iptal veya tenkis davası açabilir; sonucu mahkeme belirler.

Noterde vasiyetname için gerekli belgeler nelerdir?

Miras bırakanın kimliği ve iki tanığın kimlikleri yeterlidir. Taşınmaz bırakılacaksa tapu bilgilerinin hazır bulundurulması işi kolaylaştırır; noter gerekli görürse sağlık raporu isteyebilir.

Noterde yapılan vasiyetnamenin iptali kaç yılda olur?

Dava, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl (iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl) geçince dava hakkı düşer. Yargılamanın süresi ise bilirkişi ve adli tıp incelemesine göre dosyadan dosyaya değişir.

Dayanak mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 502 (tasarruf ehliyeti), m. 531–541 (vasiyetname şekilleri ve tanıklar), m. 542–544 (vasiyetnameden dönme), m. 557–559 (iptal davası), m. 560–571 (tenkis). Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir vasiyetname için bir avukattan görüş alınması önerilir.