İddet Müddeti Kaldırma Davası: Şartları, 300 Günlük Bekleme Süresi ve Mahkeme Süreci
Boşanan veya eşi vefat eden bir kadının yeniden evlenebilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda 300 günlük bekleme süresi öngörülmüştür. Halk arasında iddet müddeti olarak bilinen bu süre, belirli koşulların gerçekleşmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Böylece kadının 300 günün tamamını beklemeden yeniden evlenmesi mümkün olabilir.
Ancak bekleme süresinin kaldırılması her durumda mümkün değildir. Kadının gebelik durumu, eski eşiyle mi yoksa başka biriyle mi evlenmek istediği ve önceki evliliğinin hangi tarihte sona erdiği önem taşımaktadır.
Bu yazıda iddet müddetinin ne olduğu, 300 günlük sürenin nasıl hesaplandığı, bekleme süresinin kaldırılması için hangi mahkemeye başvurulacağı, gerekli belgeler, yargılama süreci ve ilgili yüksek mahkeme kararları açıklanmaktadır.
İddet Müddeti Nedir?
İddet müddeti, evliliği sona eren kadının yeniden evlenebilmesi için kanunda öngörülen bekleme süresidir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesine göre bu süre 300 gündür.
Düzenlemenin temel amacı, evliliğin sona ermesinden sonra doğabilecek çocukların soybağının belirlenmesinde ortaya çıkabilecek karışıklıkları önlemektir.
Soybağı, çocuk ile anne veya baba arasındaki hukuki ilişkiyi ifade eder. Çocuğun biyolojik babasının kim olduğu ile hukuken baba kabul edilen kişinin kim olduğu bazı durumlarda farklılık gösterebilir.
Örneğin bir kadın boşandıktan kısa süre sonra yeniden evlenir ve çocuk dünyaya getirirse, çocuğun hangi evlilikteki eşle hukuki soybağı kuracağı sorunu ortaya çıkabilir.
Kanun koyucu, 300 günlük bekleme süresini bu tür ihtimalleri önlemek amacıyla kabul etmiştir.
Bununla birlikte, günümüzde DNA incelemeleri ve soybağına ilişkin diğer hukuki düzenlemeler karşısında bu sınırlamanın gerekliliği tartışılmaktadır.
Boşanan Kadın Ne Zaman Yeniden Evlenebilir?
Boşanan kadın, kural olarak boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 300 gün geçtikten sonra yeniden evlenebilir.
Ancak kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmişse mahkemeden bekleme süresinin kaldırılmasını talep edebilir.
Anlaşmalı Boşanmada İddet Müddeti Uygulanır mı?
Evet. Boşanmanın anlaşmalı veya çekişmeli olması, bekleme süresinin uygulanması bakımından farklılık oluşturmaz.
Her iki durumda da 300 günlük süre, boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar.
Erkekler İçin İddet Müddeti Var mı?
Hayır. Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesindeki bekleme süresi yalnızca kadınlar için düzenlenmiştir.
Boşanan erkek, boşanma kararı kesinleştikten sonra yeniden evlenmek için ayrıca 300 gün beklemek zorunda değildir.
Bu farklılık, kadın-erkek eşitliği ve evlenme özgürlüğü bakımından hukuki tartışmalara konu olmaktadır.
Eşi Vefat Eden Kadın Yeniden Ne Zaman Evlenebilir?
Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi hâlinde de kadın bakımından 300 günlük bekleme süresi uygulanır.
Bu süre ölüm tarihinden itibaren hesaplanır. Kadın, kanuni şartlar gerçekleşmişse sürenin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir.
İddet Müddeti Nasıl Hesaplanır?
Boşanma hâlinde bekleme süresinin başlangıcı, mahkemenin boşanma kararını verdiği tarih değil, kararın kesinleştiği tarihtir.
Örnek olay:
Bir kadın hakkında 10 Ocak 2026 tarihinde boşanma kararı verilmiş olsun. Mahkemenin boşanma kararı 20 Şubat 2026 tarihinde kesinleşmişse 300 günlük süre, 20 Şubat 2026 tarihinden itibaren hesaplanır.
Dolayısıyla boşanma kararının verildiği 10 Ocak tarihi süre hesabında esas alınmaz.
Bu ayrım önemlidir. Çünkü mahkeme kararının verilmesiyle kesinleşmesi arasında haftalar veya aylar bulunabilir.
Bekleme süresinin hesabında takvim günü esas alınır. Somut olayda evliliğin sona erme tarihi, nüfus kayıtları ve ilgili kararın kesinleşme bilgisi birlikte değerlendirilmelidir.
Doğum Yapılması Hâlinde 300 Günlük Süre Sona Erer mi?
Evet. TMK m.132 uyarınca kadın doğum yaptığında bekleme süresi sona erer.
Örneğin boşanma kararının kesinleşmesinden 150 gün sonra doğum yapan kadın bakımından kalan 150 günlük sürenin beklenmesi gerekmez.
Ancak doğumun soybağına ilişkin sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. Bekleme süresinin sona ermesi, doğan çocuğun hukuki babasının kim olduğuna ilişkin bütün sorunların kendiliğinden çözüldüğü anlamına gelmez.
İddet Müddeti Hangi Şartlarda Kaldırılır?
Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesi, bekleme süresinin mahkeme kararıyla kaldırılabileceği iki temel durumu düzenlemektedir.
Kadının Önceki Evliliğinden Gebe Olmadığının Anlaşılması
Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması hâlinde mahkeme bekleme süresini kaldırır.
Uygulamada gebelik durumunun belirlenmesi için sağlık kuruluşlarından alınan raporlar önem taşımaktadır.
Ancak yalnızca sağlık raporu alınması bekleme süresini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sürenin kaldırılması için mahkeme kararı gerekir.
Eski Eşlerin Yeniden Birbirleriyle Evlenmek İstemesi
Evliliği sona eren eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemeleri hâlinde de bekleme süresi kaldırılabilir.
Bu durumda kanun, kadının gebe olmadığının ayrıca ispatlanmasını şart koşmamaktadır.
Gebe Olan Kadın İddet Müddetini Kaldırabilir mi?
Bu sorunun cevabı, kadının kiminle yeniden evlenmek istediğine göre değişir.
Kadın önceki evliliğinden gebe olduğu hâlde eski eşinden başka biriyle evlenmek istiyorsa, kanunda öngörülen gebelik bulunmaması şartı gerçekleşmemiştir.
Buna karşılık eski eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemesi, kanunda ayrıca düzenlenen bir kaldırma nedenidir.
Bu ayrım Yargıtay kararlarında da önem taşımaktadır.
İddet Müddeti Kaldırma Davası Nasıl Açılır?
İddet müddetinin kaldırılması için mahkemeye başvurulması gerekir.
Başvuru, kadının evliliğinin sona erdiğini ve kanunda öngörülen kaldırma koşullarının gerçekleştiğini ortaya koyan bir taleptir.
İddet Müddeti Kaldırma Davasında Görevli Mahkeme
Bekleme süresinin kaldırılması taleplerinde görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ilgili asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir.
Yetkili mahkeme belirlenirken çekişmesiz yargıya ilişkin hükümler dikkate alınır. HMK m.384 uyarınca, aksine bir düzenleme bulunmadıkça talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.
İddet Müddeti Kaldırma Davası Kime Karşı Açılır?
Bekleme süresinin kaldırılması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında çekişmesiz yargı işlerinden biridir.
Bu nedenle uygulamada hasımsız başvuru olarak yürütülür.
Başka bir ifadeyle, kadının eski eşine karşı klasik anlamda bir dava açması zorunlu değildir.
İddet Müddeti Kaldırma Davası İçin Gerekli Belgeler
Somut olayın özelliklerine göre değişebilmekle birlikte başvuruda şu belgeler önem taşıyabilir:
- Başvuru dilekçesi
- Kimlik ve nüfus kayıt bilgileri
- Boşanma hâlinde kesinleşmiş boşanma kararı
- Gebelik durumunun belirlenmesine ilişkin sağlık raporu
- Eski eşle yeniden evlenme söz konusuysa bu durumu ortaya koyan açıklama ve belgeler
Mahkeme, dosyanın niteliğine göre ek bilgi veya belge isteyebilir.
Sağlık raporunun hangi kurumdan alınacağı ve hangi tarihte düzenlenmesi gerektiği konusunda ilgili mahkemenin somut dosyadaki talepleri dikkate alınmalıdır.
İddet Müddeti Kaldırma Davası Ne Kadar Sürer?
Bu başvuruların tamamı için geçerli, kesin bir sonuçlanma süresi bulunmamaktadır.
Süreyi etkileyen başlıca unsurlar mahkemenin iş yoğunluğu, gerekli belgelerin eksiksiz sunulması, sağlık raporunun temini ve ek inceleme gerekip gerekmediğidir.
Bu nedenle belirli bir gün veya hafta içinde karar verileceğinin garanti edilmesi doğru değildir.
Mahkeme Kararından Sonra Ne Yapılır?
Bekleme süresinin kaldırılmasına ilişkin kararın evlendirme işlemlerinde kullanılabilmesi için kararın ilgili makamlarca aranan usuli şartları taşıması gerekir.
Kararın kesinleşmesi, nüfus kayıtlarına işlenmesi ve evlendirme memurluğunca istenecek belgeler somut işlem bakımından kontrol edilmelidir.
İddet Süresi Dolmadan Evlenilirse Evlilik Geçersiz Olur mu?
Hayır. Bekleme süresine uyulmaması, tek başına evliliğin geçersiz olması sonucunu doğurmaz.
Türk Medeni Kanunu’nun 154. maddesi bu konuda özel bir düzenleme içermektedir.
Ancak bu hüküm, evlendirme memurunun bekleme süresi dolmadan evlenme işlemini gerçekleştirmek zorunda olduğu anlamına gelmez.
Burada iki durum birbirinden ayrılmalıdır:
Evlenmeden önce: Bekleme süresi, evlenme işleminin yapılmasına engel oluşturur.
Evlenme gerçekleştikten sonra: Yalnızca bekleme süresine uyulmamış olması, evliliğin geçersizliğini gerektirmez.
Örneğin bekleme süresi dolmadan evlenme işlemi yapılmışsa, bu evlilik sırf 300 günlük süreye uyulmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılamaz.
Bununla birlikte evlenmenin geçersizliğine ilişkin başka bir kanuni neden bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.
Boşanmadan Sonra Doğan Çocuğun Babası Kim Sayılır?
Bekleme süresinin hukuki gerekçesini anlamak için Türk Medeni Kanunu’nun soybağına ilişkin hükümlerinin incelenmesi gerekir.
TMK m.285 uyarınca, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babası, kural olarak kocadır.
Bu düzenlemeye babalık karinesi adı verilir.
Babalık karinesi, kanunun belirli koşullarda bir kişiyi çocuğun hukuki babası olarak kabul etmesidir.
Boşandıktan Sonra 300 Gün İçinde Çocuk Doğarsa Ne Olur?
Örneğin boşanma kararı 1 Ocak tarihinde kesinleşmiş ve kadın 1 Mayıs tarihinde çocuk doğurmuş olsun.
Çocuk, evliliğin sona ermesinden sonraki 300 günlük süre içinde doğduğu için eski koca bakımından babalık karinesi gündeme gelir.
Çocuğun biyolojik babasının başka biri olduğunun ileri sürülmesi, mevcut hukuki soybağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu durumda soybağının reddi davası gibi ayrı hukuki yolların değerlendirilmesi gerekebilir.
Kadın Yeniden Evlendikten Sonra Çocuk Doğurursa Ne Olur?
TMK m.290, iki evlilikten doğan babalık karinelerinin çakışmasını düzenlemektedir.
Kadın, önceki evliliğinin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde yeniden evlenmiş ve bu süre içinde çocuk doğurmuşsa, ikinci evlilikteki koca baba sayılır.
Bu karinenin çürütülmesi durumunda ilk evlilikteki kocanın babalığı gündeme gelir.
Dolayısıyla kanun, birden fazla babalık karinesinin ortaya çıkabileceği durumlar için ayrıca çözüm öngörmüştür.
İddet Müddetinin Kaldırılması Soybağını da Ortadan Kaldırır mı?
Hayır.
Bekleme süresinin kaldırılması, kadının yeniden evlenebilmesiyle ilgilidir.
Soybağının reddi ise çocuk ile hukuken baba kabul edilen kişi arasındaki soybağı ilişkisinin ortadan kaldırılmasına yöneliktir.
Bu iki işlem birbirinden farklıdır.
Bekleme süresinin kaldırılması kararı alınmış olması, doğacak veya doğmuş çocuğun babalık karinesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İddet Müddeti Hakkında Yargıtay Kararları
Bekleme süresinin kaldırılması ve soybağına ilişkin uyuşmazlıkların değerlendirilmesinde Yargıtay kararları önem taşımaktadır.
Aşağıda, akademik çalışmanın yayımlanmasından sonra verilmiş Yargıtay kararları somut olaylarıyla birlikte açıklanmaktadır.
Gebe Olan Kadının Bekleme Süresinin Kaldırılması Talebi
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.11.2021 tarihli, 2021/8858 E., 2021/8931 K. sayılı karar
Somut olay: Bir kadın, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra 300 günlük süre dolmadan başka biriyle evlenmek istemiştir.
Kadın tarafından açılan davada mahkeme, bekleme süresinin kaldırılmasına karar vermiştir.
Ancak dosyadaki devlet hastanesi raporunda kadının gebe olduğu belirlenmiştir.
Yargıtay’ın gerekçesi: Yargıtay, TMK m.132’de öngörülen koşulların gerçekleşmediğini değerlendirmiştir.
Kadının gebe olduğu ve eski eşinden başka biriyle evlenmek istediği dikkate alınarak kaldırma talebinin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kararın sonucu: İlk derece mahkemesinin kabul kararı, kanun yararına ve sonuca etkili olmamak üzere bozulmuştur.
Bu karar, bekleme süresinin kaldırılmasının yalnızca kadının yeniden evlenmek istemesine bağlı olmadığını göstermektedir. Kanuni şartların gerçekleşmesi gerekir.
Boşanmadan Sonraki 300 Gün İçinde Doğan Çocuğun Soybağı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.05.2023 tarihli, 2023/2906 E., 2023/2613 K. sayılı karar
Somut olay: Kadın, boşanma kararının kesinleşmesinden sonraki 300 gün içinde çocuk dünyaya getirmiştir.
Çocuk, kanuni babalık karinesi nedeniyle eski kocanın nüfusuna kaydedilmiştir.
Anne ve biyolojik baba olduğunu ileri süren kişi, çocuğun babalığının belirlenmesini istemiştir.
Yargıtay’ın gerekçesi: Mevcut hukuki soybağı devam ederken başka bir erkeğin babalığına hükmedilemeyeceği değerlendirilmiştir.
Ayrıca babalık davası açma hakkına sahip kişiler ve dava şartları üzerinde durulmuştur.
Kararın sonucu: İlk derece mahkemesinin usulden ret kararına ilişkin değerlendirme Yargıtay tarafından uygun bulunmuş ve karar onanmıştır.
Bu kararın önemi, biyolojik babalık iddiasıyla hukuki babalık ilişkisinin birbirinden ayrılmasıdır.
Örnek olay: Boşandıktan iki ay sonra doğan çocuğun biyolojik babasının başka bir erkek olduğu ileri sürülüyorsa, yalnızca bu iddiayla nüfus kaydı değiştirilemez. Öncelikle mevcut soybağının hukuken nasıl ortadan kaldırılacağı değerlendirilmelidir.
Bekleme Süresinin Kaldırılması ve Babalık Karinesi
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.12.2023 tarihli, 2023/3409 E., 2023/6301 K. sayılı karar
Somut olay: Kadın, boşanma sonrasında bekleme süresinin kaldırılmasına ilişkin karar aldığını belirtmiştir.
Buna rağmen, boşanmanın ardından 300 günlük süre içinde dünyaya gelen üçüz çocuklar eski kocanın nüfusuna kaydedilmiştir.
Eski koca, çocukların biyolojik babası olmadığını ileri sürerek soybağının reddini istemiştir.
Yargıtay’ın gerekçesi: Dosyada gerçekleştirilen tıbbi incelemeler sonucunda eski kocanın biyolojik baba olmadığı belirlenmiştir.
Kararın sonucu: Soybağının reddi talebinin kabulüne ilişkin karar onanmıştır.
Bu karar, bekleme süresinin kaldırılmasıyla soybağının reddinin farklı hukuki işlemler olduğunu göstermektedir.
Mahkemenin kadının yeniden evlenebilmesi için bekleme süresini kaldırmış olması, çocuk ile eski koca arasındaki hukuki soybağını kendiliğinden sona erdirmez.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin İddet Müddeti Kararı
Nurcan Bayraktar/Türkiye — 27 Haziran 2023
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 27094/20 başvuru numaralı Nurcan Bayraktar/Türkiye kararında kadınlar için öngörülen 300 günlük bekleme süresini incelemiştir.
Somut olay: Başvurucu, boşanmasının ardından başka biriyle yeniden evlenmek istemiştir.
Ancak bekleme süresinin kaldırılması için gebe olmadığını tıbbi muayeneyle kanıtlaması istenmiştir.
Başvurucu, bu zorunluluğun özel hayatına müdahale oluşturduğunu ve kadınlarla erkekler arasında ayrımcılığa neden olduğunu ileri sürmüştür.
Mahkemenin gerekçesi: AİHM, kadının gebe olmadığını kanıtlamak için tıbbi muayeneye tabi tutulmasının özel hayata saygı hakkı bakımından değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Ayrıca yalnızca kadınlara uygulanan bekleme süresinin, soybağının belirlenmesi amacıyla haklı gösterilemeyecek cinsiyete dayalı bir farklı muamele oluşturduğu sonucuna ulaşmıştır.
Kararın sonucu: Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ve 12. maddeyle bağlantılı olarak 14. maddede düzenlenen ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir.
AİHM Kararıyla 300 Günlük Bekleme Süresi Kaldırıldı mı?
Hayır.
AİHM’nin ihlal kararı, Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesini kendiliğinden yürürlükten kaldırmamıştır.
Bu nedenle kadınlar bakımından 300 günlük bekleme süresi, yürürlükteki kanuni düzenleme kapsamında uygulanmaya devam etmektedir.
Bununla birlikte AİHM kararı, düzenlemenin temel haklarla uyumu ve gelecekte yapılabilecek kanuni değişiklikler açısından önem taşımaktadır.
Anayasa Mahkemesinin 2025 Tarihli İddet Müddeti Kararı
Anayasa Mahkemesi, 10.09.2025 tarihli, 2024/233 E., 2025/181 K. sayılı karar
Anayasa Mahkemesi, İstanbul 8. Aile Mahkemesinin başvurusu üzerine TMK m.132’nin Anayasa’ya uygunluğunu incelemiştir.
Karar, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Uyuşmazlığın Konusu
Somut olayda kadın, boşandığı eski eşiyle yeniden evlenmek istemektedir.
Başvuruyu yapan aile mahkemesi, bekleme süresine ilişkin kanuni düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa Mahkemesinin Çoğunluk Görüşü
Mahkeme çoğunluğu, düzenlemenin soybağının belirlenmesi ve çocuğun korunması amacıyla bağlantılı olduğunu değerlendirmiştir.
Eski eşlerin yeniden evlenmek istemesi durumunda bekleme süresinin mahkeme tarafından kaldırılmasının aranması Anayasa’ya aykırı bulunmamıştır.
İtirazın reddine karar verilmiştir.
Karşıoy Görüşleri
Karşıoy kullanan üyeler, bekleme süresinin yalnızca kadınlara uygulanmasını ve yeniden evlenme özgürlüğüne getirilen sınırlamayı eleştirmiştir.
Karşıoylarda modern tıbbi yöntemler, kadın-erkek eşitliği ve AİHM’nin Nurcan Bayraktar/Türkiye kararı üzerinde durulmuştur.
Kararın Hukuki Sonucu
Anayasa Mahkemesinin kararı sonucunda TMK m.132 iptal edilmemiştir.
Ancak kararın inceleme kapsamı, eski eşlerin yeniden evlenmek istemesi durumuyla bağlantılıdır. Bu nedenle karar, bekleme süresine ilişkin bütün hukuki tartışmaların sona erdiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Kadınlar İçin 300 Günlük Bekleme Süresi Neden Tartışılmaktadır?
Kadınlar için öngörülen bekleme süresi, uzun yıllardır medeni hukuk ve insan hakları hukuku bakımından tartışılmaktadır.
Tartışmanın temelinde, soybağının korunması amacıyla getirilen bir sınırlamanın yalnızca kadınlara uygulanması bulunmaktadır.
Düzenlemeyi destekleyen yaklaşım, soybağının doğru belirlenmesinin ve çocukların hukuki durumlarının korunmasının önemli olduğunu vurgulamaktadır.
Eleştirel yaklaşım ise günümüzde DNA incelemeleri ve mevcut soybağı hükümleri sayesinde babalığın belirlenmesinin mümkün olduğunu, bu nedenle kadınların yeniden evlenme özgürlüğünün ayrıca sınırlandırılmasının gerekli olmadığını savunmaktadır..
AİHM’nin 2023 tarihli kararı, bu tartışmanın insan hakları boyutuna önemli katkıda bulunmuştur.
Buna karşılık Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli kararı, incelenen sınırlı kapsamda düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.
İddet Müddeti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Boşandıktan Sonra 300 Gün Beklemek Zorunlu mu?
Kural olarak evet. Ancak TMK m.132’de belirtilen koşulların gerçekleşmesi hâlinde mahkemeden bekleme süresinin kaldırılması istenebilir.
2. Hamile Değilsem Hemen Evlenebilir miyim?
Yalnızca hamile olmamak, bekleme süresini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kanuni şartların gerçekleştiğinin mahkemece değerlendirilmesi ve sürenin kaldırılması gerekir.
3. İddet Müddeti Kaldırma Davasında Eski Eşin İzni Gerekir mi?
Başvuru çekişmesiz yargı işi niteliğindedir. Önceki eşin onayı, kanunda genel bir başvuru şartı olarak düzenlenmemiştir. Ancak eski eşlerin yeniden evlenmek istemesine dayanan başvurularda bu iradenin ortaya konulması gerekir.
4. Anlaşmalı Boşanan Kadın 300 Gün Bekler mi?
Evet. Anlaşmalı boşanma, tek başına bekleme süresini ortadan kaldırmaz.
5. İddet Müddeti Kaldırma Davası Avukatsız Açılabilir mi?
Kural olarak kişi, mahkemeye bizzat başvurabilir. Ancak başvurunun hukuki niteliği, gerekli belgeler ve soybağına ilişkin sonuçlar nedeniyle somut durumun dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
6. Gebelik Raporu Almak Yeterli mi?
Hayır. Gebelik raporu, bekleme süresinin kaldırılması talebinde kullanılabilecek bir delildir. Süreyi kaldıran işlem mahkeme kararıdır.
7. İddet Müddeti Kaldırma Davası Kaç Günde Sonuçlanır?
Kesin bir süre verilemez. Mahkemenin iş yoğunluğu, raporların temini ve dosyanın özellikleri sonucu etkiler.
8. İddet Süresi İçinde Doğum Yapılırsa Ne Olur?
TMK m.132 uyarınca doğumla bekleme süresi sona erer. Ancak çocuğun soybağına ilişkin hukuki sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.
9. İddet Süresi Dolmadan Yapılan Nikâh Geçerli midir?
TMK m.154 uyarınca bekleme süresine uyulmamış olması, tek başına evliliğin geçersizliğine neden olmaz.
10. Bekleme Süresi Kaldırılırsa Çocuk Eski Eşin Nüfusuna Kaydedilebilir mi?
Evet, somut olayda babalık karinesinin koşulları gerçekleşiyorsa böyle bir sonuç ortaya çıkabilir. Bekleme süresinin kaldırılması, babalık karinesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
11. AİHM Kararı Nedeniyle Artık İddet Müddeti Davası Açmaya Gerek Yok mu?
AİHM’nin 2023 tarihli ihlal kararı, TMK m.132’yi kendiliğinden yürürlükten kaldırmadığından, bekleme süresinin kaldırılması için kanuni başvuru yolu önemini korumaktadır.
12. Anayasa Mahkemesi 300 Günlük Bekleme Süresini İptal Etti mi?
Hayır. Anayasa Mahkemesi, 10 Eylül 2025 tarihli kararında incelediği kapsam yönünden iptal istemini reddetmiştir.
Sonuç
İddet müddeti, evliliği sona eren kadınların yeniden evlenebilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda öngörülen 300 günlük bekleme süresidir.
Ancak bu süre mutlak değildir. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya eski eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemesi hâlinde mahkemeden sürenin kaldırılması talep edilebilir.
Bekleme süresinin kaldırılmasıyla çocuğun soybağının belirlenmesi birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Bu nedenle özellikle boşanmadan sonraki 300 gün içinde doğan çocuklar bakımından babalık karinesi ve soybağı hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Bununla birlikte TMK m.132 yürürlükte bulunduğundan bekleme süresinin kaldırılmasına ilişkin başvurular mevcut kanuni şartlar çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Kaynakça
Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.132, 154, 285 ve 290.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.382 ve 384.
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun.
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, m.26.
Akademik Kaynaklar
- Gayretli Aydın, Seda, “Kadın ve Kanuni Bekleme Süresi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2018, Sayı 136, s.263–292.
- Yılmaz, Candan, “Remarriage Restriction for Woman of 300 Days in Türkiye: Review of the ECtHR’s Nurcan Bayraktar v. Türkiye Judgment”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.73, S.3, 2024.
Yargı Kararları
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.11.2021, E.2021/8858, K.2021/8931.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.05.2023, E.2023/2906, K.2023/2613.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.12.2023, E.2023/3409, K.2023/6301.
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Nurcan Bayraktar/Türkiye, Başvuru No.27094/20, 27.06.2023.
- Anayasa Mahkemesi, 10.09.2025, E.2024/233, K.2025/181, RG 31.12.2025, Sayı 33124.