Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda ve boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde mutabakata vararak mahkemeye başvurdukları, uygulamada en hızlı ve en az yıpratıcı boşanma yoludur. Bu yol, hem tarafların süreci kontrol altında tutmasını sağlar hem de çekişmeli boşanma davalarına kıyasla zaman, maliyet ve psikolojik yük açısından ciddi avantajlar sunar.
Türk hukukunda anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul ederse, hâkim tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse boşanmaya karar verebilir. Ancak bunun için tarafların, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmış olmaları ve bu anlaşmanın hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.
Bu rehberde; anlaşmalı boşanma nedir, nasıl olur, şartları nelerdir, dava nasıl açılır, ne kadar sürer, ücreti ne kadardır ve nafaka gibi konular nasıl düzenlenir sorularına sade ve uygulamaya dönük cevaplar bulacaksınız. Ayrıca süreçte kritik öneme sahip olan dilekçe ve protokol konularına da nerede ve nasıl dikkat edilmesi gerektiğini göreceksiniz.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Türk Medeni Kanununa Göre Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma, tarafların hem boşanma iradesi konusunda hem de boşanmanın sonuçları hakkında uzlaşmaları halinde başvurulan özel bir boşanma yoludur. TMK m. 166/3 uyarınca bunun için öncelikle evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Taraflar ya birlikte dava açar ya da biri dava açar, diğeri bunu kabul eder. Hâkim, tarafları duruşmada bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse, sunulan anlaşmayı da uygun bulması halinde boşanmaya karar verir.
Çekişmeli Boşanmadan Farkları
Çekişmeli boşanma davalarında taraflar arasında nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı gibi konularda uyuşmazlık bulunur ve bu uyuşmazlıklar yargılama sırasında delillerle ispatlanmaya çalışılır. Bu da davaların aylar hatta yıllar sürmesine neden olabilir. Anlaşmalı boşanmada ise bu konuların tamamı önceden karara bağlanır ve mahkeme yalnızca taraf iradelerini ve yapılan düzenlemenin hukuka uygunluğunu denetler. Bu nedenle anlaşmalı boşanma, genellikle tek celsede sonuçlanır.
Anlaşmalı Boşanma Nasıl Olur?
Anlaşmalı boşanma dava dilekçesini mahkemeye teslim ettikten sonra size bir dosya numarası verilecektir. Dava açıldıktan sonra diğer eş, dava dosyasına bir dilekçe sunarak, kendisinin de boşanmak istediğini bildirmelidir. Mahkeme tarafından dava dilekçesi, boşanma protokolü ve nüfus kayıtları incelendikten sonra ilk duruşma için gün ve saat verilecektir. İlk duruşmanın yapılacağı tarih ve saat her iki tarafa da bildirilir. Bu bildirim için mahkeme tarafından posta ile tebligat gönderilir. .
Mahkemeye sunulan boşanma protokolü hakim tarafından taraflara okunur ve yazılı protokolü kabul edip etmediklerini sorar. Eğer her iki taraf da protokolü onaylarsa, hakim boşanmalarına karar verir. Gerekçeli karar kesinleştikten sonra, kararın bir örneği nüfus müdürlüğüne gönderilir ve eşlerin medeni hali değiştirilir.
Tarafların Anlaşması Gereken Konular
Anlaşmalı boşanmanın temel şartı, tarafların boşanmanın tüm sonuçları üzerinde anlaşmış olmalarıdır. Bu kapsamda özellikle şu konularda uzlaşma sağlanmalıdır:
- Nafaka (yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası),
- Velayet ve çocukla kişisel ilişki,
- Maddi ve manevi tazminat,
- Mal paylaşımı,
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.
Bu hususlar, genellikle yazılı bir anlaşmalı boşanma protokolü ile düzenlenir ve mahkemeye sunulur.
Sürecin Adım Adım İşleyişi
- Taraflar boşanma ve sonuçları üzerinde anlaşır.
- Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanır.
- Anlaşmalı boşanma dilekçesi düzenlenir ve yetkili Aile Mahkemesine sunulur.
- Mahkeme duruşma günü verir ve tarafları bizzat dinler.
- Hâkim, tarafların iradelerinin serbestçe açıklandığına ve protokolün hukuka uygun olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir.
Anlaşmalı Boşanma Şartları
Türk Medeni Kanununun 166 maddesinde düzenlenen anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için bazı şartların varlığı gerekir. Kanunda yer alan ilk şart, en az bir yıldır evli olmaktır. Bir yıldan daha az süre ile evli olanların anlaşmalı olarak boşanmalarına karar verilemez. Dosya önüne gelen hakim dosya arasında yer alan nüfus kayıtlarına bakarak eşlerin ne kadar süredir evli olduklarını hesaplar. Eğer eşler en az bir yıldan beri evli değillerse, mahkeme anlaşmalı boşanma davasını reddeder.
İkinci olarak eşlerin boşanma konusunda anlaştıklarını gösterir anlaşmalı boşanma protokolünü sunmuş olmaları gereklidir. Protokolün varlığı tek başına yeterli olmaz.
Belirlenen duruşma gününde her iki eşinde bizzat hakim karşısına çıkması gerekir. Eşlerden biri bile gelmese anlaşmalı boşanmaya karar verilemez. Tarafların avukatları olsa da duruşmaya bizzat gelmeleri gerekir. Eşleri temsilen avukatların duruşma salonunda bulunması yeterli değildir.
Anlaşmalı boşanma davasında hakim ilk duruşmada boşanma kararı verir. Karar vermeden önce hakim iki eşi de dinler. Hiçbir baskı ve etki altında kalmadan boşanmak isteyip istemediklerini sorar. Ayrıca eşlerin hakime, boşanma protokolünde yer alan şartların tamamını kabul ettiğini söylemesi gerekir. Duruşmaya gelen eşlerden biri, boşanmak istediğini ama protokolün kısmen ya da tamamen değiştirmek istediğini anlatırsa, boşanmaya karar verilmez.
Hâkim, özellikle çocukların menfaatine aykırı düzenlemeler içeren ya da taraflardan birinin iradesinin baskı altında açıklandığı izlenimini veren protokolleri kabul etmeyebilir. Bu durumda taraflardan düzenlemeyi düzeltmeleri istenir veya dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anlaşmalı boşanma davasında kesin yetki kuralı bulunmamaktadır. Bunun anlamı ise tarafların Türkiye’nin her hangi bir yerindeki aile mahkemesinde dava açma hakkı bulunmakta olduğudur.
Gerekli Belgeler
- Anlaşmalı boşanma dilekçesi,
- Anlaşmalı boşanma protokolü,
- Nüfus kayıt örneği ve benzeri kimlik belgeleri,
- Harç ve gider avansının yatırıldığına dair makbuz.
Avukatsız Açılabilir mi?
Hukuken anlaşmalı boşanma davası avukatsız da açılabilir. Ancak dilekçe veya protokolde yapılacak bir hata, davanın reddine ya da sürecin uzamasına neden olabilir. Bu nedenle uygulamada hukuki destek alınması, hak kaybı riskini önemli ölçüde azaltır.
Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?
Ortalama Süreler
Uygulamada anlaşmalı boşanma davaları çoğu zaman tek celsede sonuçlanır. Dava açıldıktan sonra mahkemenin iş yoğunluğuna göre duruşma günü genellikle birkaç hafta veya birkaç ay sonrasına verilir. Duruşmada karar verilmesi halinde, gerekçeli kararın yazılması ve kararın kesinleşmesiyle birlikte süreç tamamlanır.
Süreyi Uzatan Durumlar
- Taraflardan birinin duruşmaya gelmemesi,
- Protokolde eksiklik veya hukuka aykırılık bulunması,
- Mahkemenin yoğunluğu,
- Taraflardan birinin iradesini değiştirmesi.
Bu hallerde dava uzayabilir veya çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.
Anlaşmalı Boşanma Ücreti ve Masraflar
Mahkeme Masrafları
Boşanma davası açılırken mahkemeye belirli harçlar ve giderler ödenmesi gerekir. Bu harçlar, dava açma harcı, peşin harç, tebligat giderleri, bilirkişi ücreti (gerekirse) gibi kalemlerden oluşur. Harçlar, her yıl güncellenen tarifelere göre belirlenir.
Avukat aracılığıyla dava açılacaksa, noterde vekaletname çıkarılması gerekir. Vekaletname çıkarma ücreti, noterin tarifesine göre belirlenir ve her yıl değişir. Anlaşmalı boşanma sürecinde, dosya masrafları, fotokopi giderleri, ulaşım giderleri gibi diğer masraflar da ortaya çıkabilir.
Avukatlık Ücreti
Avukatlık ücreti, avukatın deneyimi, uzmanlık alanı, davanın karmaşıklığı ve taraflar arasındaki anlaşmaya göre değişiklik gösterir. Avukatlık ücreti, Türkiye Barolar Birliği’nin yayımladığı asgari ücret tarifesinin altında olmamak kaydıyla, taraflar ile avukat arasında serbestçe belirlenir. Dosyanın kapsamı, tarafların talepleri ve işin niteliği ücreti etkileyen faktörler arasındadır. Bu ücret 2026 yılı için 45.000-TL’dir. Anlaşmalı boşanma davalarında avukatlık ücreti peşin olarak veya taksitler halinde ödenir.
2026 yılı için İstanbul Barosu’nun Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre, anlaşmalı boşanma davalarında avukatlık ücreti için belirlenen asgari ücret tutarı 108.750-TL’dir. İstanbul’da anlaşmalı boşanma avukatlık ücretleri 45.000 TL ile 150.000 TL arasında değişebilir. Bu aralık, davanın karmaşıklığı, avukatın deneyimi ve taraflar arasındaki anlaşmanın kapsamına göre farklılık gösterebilir. Örneğin, mal paylaşımı, nafaka veya velayet gibi konularda anlaşmazlıkların olduğu durumlarda, avukatlık ücreti daha yüksek olabilir.
Eğer bir avukatla çalışmak istemiyorsanız, anlaşmalı boşanma protokolünü kendiniz hazırlayabilirsiniz. Ancak, protokolün hukuka uygun ve eksiksiz olması, davanın sorunsuz bir şekilde sonuçlanması açısından önemlidir. Bu nedenle, bir avukattan sadece protokol hazırlama konusunda destek alabilirsiniz. Protokol hazırlama ücreti, avukatlık ücretine göre daha düşüktür ve genellikle 15.000 TL ile 60.000 TL arasında değişir.
Toplam Maliyet Ne Kadar Olur?
Toplam maliyet; mahkeme masrafları, varsa avukatlık ücreti ve diğer giderlerden oluşur. Çekişmeli davalara kıyasla anlaşmalı boşanmanın çok daha ekonomik olduğu söylenebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka
Hangi Nafaka Türleri Talep Edilebilir?
Anlaşmalı boşanmada taraflar, yoksulluk nafakası ve çocuklar için iştirak nafakası konusunda anlaşma yapabilirler. Bu nafakaların miktarı, ödeme şekli ve artış oranı protokolde açıkça belirtilmelidir.
Nafakanın Protokolde Düzenlenmesi
Protokolde nafakanın hangi tarihte, hangi yöntemle ve ne kadar süreyle ödeneceği net ve tereddüde yer vermeyecek şekilde yazılmalıdır. Aksi halde ileride icra ve yorum sorunları ortaya çıkabilir.
Tek Celsede Anlaşmalı Boşanma Mümkün mü?
Tek Celsede Boşanmanın Şartları
Evrakların eksiksiz olması, tarafların duruşmada hazır bulunması ve protokolün hukuka uygun olması halinde, anlaşmalı boşanma davası çoğu zaman tek celsede sonuçlanır.
En Kolay Boşanma Sebepleri
Uygulamada en kolay ve hızlı boşanma yolu, tarafların her konuda anlaşabildiği anlaşmalı boşanmadır. Çekişmeli boşanma sebeplerine dayanan davalar ise ispat ve yargılama süreci nedeniyle daha uzun sürer.
