Vasi Belgesi Nedir, Nereden ve Nasıl Alınır?

Vasi belgesi, bir kişinin mahkeme kararıyla başka birine vasi olarak atandığını gösteren resmî belgedir. Kanunda “vasi belgesi” adıyla ayrı bir belge düzenlenmemiştir; uygulamada bu adla istenen belge, vasi atama kararının kesinleşmiş örneği ya da bu karara dayanarak mahkemenin verdiği vasilik yazısıdır. Belge, vasiyi atayan sulh hukuk mahkemesinden, karar kesinleştikten sonra alınır. e-Devlet üzerinden doğrudan indirilen bir vasi belgesi bulunmadığından, bankalar ve diğer kurumlar genellikle mahkemeden alınmış onaylı örneği ister.

Aşağıda vasi belgesinin ne işe yaradığını, adım adım nasıl alınacağını, hangi işlemler için tek başına yeterli olmadığını ve geçerlilik süresinin neye bağlı olduğunu bulacaksınız.

Vasi Belgesi Nedir?

Vesayet, kendi işlerini göremeyen bir küçüğün veya yetişkinin korunması için kurulan bir hukuki kurumdur. Vasi, vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi tarafından atanır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 413). Vasi, vesayet altındaki kişiyi temsil eder, kişisel işlerine özen gösterir ve malvarlığını yönetir. Vesayetin ne olduğunu ve kimlere vasi atandığını vesayet nedir, vasi ne demek yazısında ayrıntılı anlattık.

Vasinin bu görevleri yürütürken bankaya, tapu müdürlüğüne veya bir kuruma “Ben bu kişinin vasisiyim” diyebilmesi için bunu belgelemesi gerekir. Vasi belgesi bu ihtiyacı karşılar. Belge, atama kararının kendisine dayanır; ayrı bir hak doğurmaz, mahkemenin verdiği kararı ispat eder.

Vasi belgesinde hangi bilgiler yer alır?

Belgenin biçimi mahkemeden mahkemeye değişebilir. Ancak genellikle şu bilgileri içerir:

• Kararı veren sulh hukuk mahkemesi, dosyanın esas ve karar numarası,
• Vesayet altına alınan kişinin (kısıtlının veya küçüğün) kimlik bilgileri,
• Vasi olarak atanan kişinin kimlik bilgileri,
• Kararın tarihi ve kesinleştiğine ilişkin şerh,
• Vasinin görev süresi ve varsa mahkemenin belirlediği özel yetki veya sınırlamalar.

Vasi Belgesi Nereden Alınır?

Vasi belgesi, vasi atama kararını veren sulh hukuk mahkemesinden alınır. Türk Medeni Kanunu’na göre vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir (TMK m. 397). Bu nedenle belgenin muhatabı, kararı veren sulh hukuk mahkemesinin kalemidir.

Vasi belgesi noterden alınamaz. Vasi atanması yalnızca mahkeme kararıyla mümkün olduğundan, noterde düzenlenen bir vekâletname vasilik yerine geçmez.

e-Devlet’te vasi belgesi üreten bir hizmet yoktur. Davanın tarafıysanız UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosyanızı ve kararı görüntüleyebilirsiniz. Ancak kurumlar çoğu zaman bu ekran çıktısı yerine, mahkemeden alınmış ve kesinleşme şerhi taşıyan onaylı örneği ister.

Vasi Belgesi Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç

1. Vasi atanması için başvuru yapın. Başvuru, vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine dilekçeyle yapılır. Başvurunun nasıl hazırlanacağını ve hangi belgelerin gerektiğini vasi tayini nasıl yapılır yazısında anlattık. İleri yaş nedeniyle yapılan başvurular için yaşlılara vasi tayini yazısına da bakabilirsiniz.
2. Mahkemenin kararını bekleyin. Mahkeme, gerekli incelemeleri yapıp sağlık raporunu değerlendirdikten sonra kısıtlama ve vasi atama kararını verir. Mahkemenin verdiği kararın tarihi ve numarası esas defterine işlenir (Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m. 12).
3. Kararın kesinleşmesini sağlayın. Karar ilgililere tebliğ edilir ve itiraz süreleri geçince kesinleşir. Kesinleşmemiş bir kararla vasilik görevine dayanılarak işlem yapılması kural olarak mümkün değildir.
4. Mahkeme kalemine başvurun. Karar kesinleştikten sonra vasi, kimliğiyle birlikte kararı veren sulh hukuk mahkemesinin kalemine giderek kesinleşme şerhli karar örneğini veya vasi belgesini talep eder. Avukatla takip edilen dosyalarda bu işlem vekil aracılığıyla da yapılabilir.
5. İhtiyacınız kadar onaylı örnek alın. Banka, tapu ve sosyal güvenlik işlemleri gibi farklı kurumlar belgenin aslını veya onaylı örneğini isteyebilir. Birden fazla kurumla işlem yapacaksanız, kalemden birden fazla onaylı örnek istemek süreci hızlandırır.

Belge için ne kadar beklenir?

Mahkemenin karar verme süresi; dosyanın durumuna, sağlık raporunun ne zaman alındığına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Karar kesinleştikten sonra belgenin kalemden alınması ise genellikle aynı gün ya da kısa süre içinde tamamlanır. Kesin bir süre vermek mümkün değildir; bekleme süresinin büyük kısmı, belgenin kendisi değil, kararın verilip kesinleşmesidir.

Vasi Belgesi Hangi İşlemlerde Kullanılır?

Vasi belgesi, vasinin vesayet altındaki kişiyi temsil ettiği her durumda temsil yetkisini göstermek için kullanılır. Uygulamada en sık şu işlemlerde istenir:

• Vesayet altındaki kişinin banka hesaplarıyla ilgili işlemler,
• Emekli maaşı, engelli aylığı ve sosyal güvenlik kurumu işlemleri,
• Tapu müdürlüğündeki işlemler,
• Hastane ve sağlık kuruluşlarındaki işlemler,
• Vesayet altındaki kişi adına e-Devlet şifresi alınması.

e-Devlet şifresi işlemlerinde PTT, vasi tayin edilmiş kişinin şifresini vasiye verebilmektedir. Bu işlemde vasinin nüfus bilgileri ile vasilik belgesi kontrol edilir. Vekâletnamelerden farklı olarak, vesayet belgesinde e-Devlet şifresi alınabileceğine dair ayrıca bir ifade bulunması aranmaz.

Vasi Belgesi Her İşlem İçin Yeterli midir?

Hayır. Vasi belgesi, vasinin temsil yetkisini gösterir; ancak bazı önemli işlemler için ayrıca mahkemeden izin alınması gerekir. Kanun, bu işlemleri iki gruba ayırır:

Örneğin vesayet altındaki kişiye ait bir dairenin satılması gerekiyorsa, vasi belgesiyle doğrudan tapu müdürlüğüne gidilemez. Önce sulh hukuk mahkemesinden satış için izin alınır; mahkeme bu izni, satışın vesayet altındaki kişinin yararına olup olmadığını değerlendirerek verir. Vesayet altındaki kişinin mirası reddetmesi gibi işlemlerde ise ayrıca asliye hukuk mahkemesinin onayı aranır. Mirasın reddi sürecini reddi miras yazısında anlattık.

Vasi Belgesinin Geçerlilik Süresi

Vasi belgesinin geçerliliği, vasinin görev süresine bağlıdır. Vasi kural olarak iki yıl için atanır; vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir (TMK m. 456). Dört yıl dolduğunda vasi, görevden kaçınma hakkını kullanabilir.

Atama kararında belirlenen süre dolmuş ve uzatma kararı verilmemişse vasilik görevi kendiliğinden sona erer (TMK m. 480). Bu nedenle süresi dolmuş bir atama kararına dayanan belge, kurumlar tarafından kabul edilmeyebilir. Görevin devam etmesi gerekiyorsa, süre dolmadan sulh hukuk mahkemesine uzatma için başvurulmalı ve uzatma kararından sonra güncel belge alınmalıdır.

Vesayet altındaki kişinin durumu düzelir ve kısıtlama kaldırılırsa vasilik de sona erer. Bu sürecin nasıl işlediğini kısıtlılık kararının kaldırılması yazısında ele aldık.

Vasi Belgesini Aldıktan Sonra Vasinin Yükümlülükleri

Vasi belgesi, vasinin görevine başladığını gösterir; ancak görevle birlikte bazı yükümlülükler de başlar:

• Mal defteri: Atama kararı kesinleştikten sonra vasi ile vesayet makamının görevlendirdiği kişi, hâkimin belirlediği süre içinde vesayet altındaki kişinin malvarlığının defterini çıkarır (Tüzük m. 16).
• Yıllık hesap ve rapor: Vasi, vesayet makamı başka bir süre belirlemedikçe her yıl aralık ayının son günü itibarıyla düzenlediği hesap raporunu en geç ocak ayının son gününe kadar mahkemeye verir (Tüzük m. 21).
• İzin gerektiren işlemler: Yukarıda sayılan önemli işlemlerden önce mahkemeden izin alınır.
• Görev sonu: Vasilik sona erdiğinde vasi, son raporunu ve hesabını vesayet makamına sunar.

Bu yükümlülüklere uyulmaması, vasinin sorumluluğuna ve görevden alınmasına yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Vasi belgesi e-Devlet’ten alınabilir mi?

Hayır. Vasi belgesi e-Devlet’ten indirilen bir belge değildir; kararı veren sulh hukuk mahkemesinden alınır. Davanın tarafıysanız kararı UYAP Vatandaş Portal üzerinden görebilirsiniz, ancak kurumlar genellikle kesinleşme şerhli onaylı örneği ister.

Vasi belgesi için ücret ödenir mi?

Vasi belgesinin kendisi için ayrı bir dava açılmaz. Onaylı örnek alınırken mahkeme kaleminde suret harcı gibi küçük tutarlarda yargı harçları ödenebilir. Harç tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden güncel tutarı mahkeme kaleminden öğrenmek gerekir.

Vasi belgesiyle bankadan para çekilebilir mi?

Vasi belgesi, vasinin vesayet altındaki kişiyi temsil ettiğini gösterir ve günlük ihtiyaçlara ilişkin işlemlerde kullanılabilir. Ancak bankalar belirli tutarları aşan çekimler için vesayet makamının izin kararını isteyebilir. Bu durumda sulh hukuk mahkemesine para çekme izni için başvurulur.

Vasi belgesiyle ev satılabilir mi?

Tek başına hayır. Vesayet altındaki kişiye ait taşınmazın satışı vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m. 462). Mahkeme, satışın vesayet altındaki kişinin yararına olduğunu görürse izin verir; tapu müdürlüğünde işlem bu izin kararına dayanılarak yapılır.

Vasi belgesi kaybolursa ne yapılır?

Kararı veren sulh hukuk mahkemesinin kalemine başvurularak yeni bir onaylı örnek istenebilir. Dosya mahkemede kayıtlı olduğundan, belgenin yeniden düzenlenmesi için yeni bir dava açılması gerekmez.

Vasinin görev süresi dolarsa belge geçersiz olur mu?

Atama kararındaki süre dolmuş ve uzatma kararı verilmemişse vasilik görevi sona erer. Bu durumda eski belgeye dayanılarak işlem yapılamaz. Süre dolmadan uzatma başvurusu yapılmalı ve uzatma kararından sonra güncel belge alınmalıdır.