Miras Hukuku Avukatı

Miras hukuku, bir kişinin ölümü veya gaipliğine karar verilmesiyle birlikte, malvarlığının kimlere ve hangi oranlarda intikal edeceğini düzenleyen hukuk dalıdır. Bu alan, yalnızca mirasın paylaşımını değil; mirasçıların hak ve yükümlülüklerini, ölüme bağlı tasarrufları, mirasın reddini ve miras sebebiyle doğan uyuşmazlıkları da kapsar.

1. Mirasçılık ve Mirasın İntikali

Miras hukukunda ilk temel mesele, mirasçılığın tespitidir. Kanuni mirasçılar; altsoy, üstsoy, sağ kalan eş ve bazı durumlarda devlet olarak belirlenmiştir. Bunun yanında murisin vasiyetname veya miras sözleşmesiyle belirlediği atanmış mirasçılar da söz konusu olabilir. Mirasçılığın belirlenmesi sürecinde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklar; soybağına ilişkin itirazlar veya mirasçılık belgesinin hatalı düzenlenmesi gibi durumlardan kaynaklanır. Bu kapsamda veraset ilamının (mirasçılık belgesinin) iptali veya düzeltilmesi davaları, miras hukukunda sıklıkla açılan dava türleri arasındadır.

2. Mirasın Paylaşımı ve Ortaklığın Giderilmesi

Miras, mirasçılara kural olarak elbirliği mülkiyeti şeklinde intikal eder. Bu durum, mirasçılar arasında ortaklığın sona erdirilmediği sürece, miras malları üzerinde bireysel tasarrufların yapılamaması sonucunu doğurur. Bu çerçevede en sık karşılaşılan dava türü, ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasıdır.

3. Saklı Pay ve Tenkis Davaları

Miras hukukunun en önemli konularından biri saklı pay kurumudur. Kanun, bazı mirasçıların (altsoy, anne-baba ve sağ kalan eş) mirastan belirli bir oranın altında pay almasını engellemiştir. Murisin, saklı payı ihlal eden bağışlar veya vasiyetler yapması halinde, bu işlemler tenkis davası yoluyla azaltılabilir.

Tenkis davaları genellikle; murisin sağlığında yaptığı bağışların, vasiyetnameyle belirlenen payların saklı payı aşması durumunda gündeme gelir. Bu tür davalarda, murisin iradesi ile kanuni sınırlamalar arasındaki denge hukuki tartışma konusu olur.

4. Muvazaa ve Muris Muvazaası Davaları

Uygulamada miras hukukunda en çok karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri muris muvazaası iddialarıdır. Murisin, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla taşınmazlarını satış gibi göstererek devretmesi, ancak gerçekte bağış yapması durumunda bu tür davalar açılır. Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davaları, özellikle taşınmaz miraslarında oldukça yaygındır.

5. Vasiyetname ve Ölüme Bağlı Tasarruflar

Vasiyetname, murisin ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Uygulamada; vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırı olması, murisin ehliyetinin bulunmaması, irade sakatlığı iddiaları gibi nedenlerle vasiyetnamenin iptali davaları açılmaktadır. Ayrıca vasiyetnamenin tenfizi aşamasında da ciddi uyuşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir.

6. Mirasın Reddi ve Hükmen Ret

Miras yalnızca haklardan değil, borçlardan da oluşur. Bu nedenle mirasçılar açısından mirasın reddi önemli bir hukuki imkândır. Süresinde yapılan açık ret beyanları yanında, mirasın borca batık olması halinde hükmen ret durumu gündeme gelir.

7. Miras Sebebiyle İstihkak ve Alacak Davaları

Mirasçılar arasında veya üçüncü kişilerle yaşanan uyuşmazlıklarda; Miras sebebiyle istihkak davaları, Miras payının devrine ilişkin alacak davaları gibi davalar da miras hukukunun uygulama alanına girmektedir.

8. Terekenin Tespiti Davası

Miras hukukunda sağlıklı bir paylaşım yapılabilmesinin ön koşulu, murise ait malvarlığının eksiksiz ve doğru biçimde belirlenmesidir. Bu amaçla açılan terekenin tespiti davası, murisin ölüm anında sahip olduğu mal varlığının ve borçlarının tespitine yöneliktir.

9. Denkleştirme (İade) Davası

Denkleştirme davası, mirasçılar arasında eşitlik ilkesinin sağlanmasına yönelik olarak düzenlenmiş bir kurumdur. Murisin sağlığında, bazı mirasçılara miras payına mahsuben yaptığı karşılıksız kazandırmalar, mirasın paylaşımı sırasında hesaba katılır. Bu süreç, denkleştirme olarak adlandırılır. Kanun gereği, altsoya yapılan belirli kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir.

11. Vasiyetname Düzenlenmesi

Vasiyetname, murisin ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Miras hukukunda vasiyetname, murisin iradesini açıklamasına imkân tanıyan hukuki araçlardan biridir.

12. Miras Payının Devri Sözleşmesi

Miras payının devri sözleşmesi, mirasçının kendisine düşen miras payını, diğer mirasçılara veya üçüncü kişilere devretmesini konu alan bir sözleşmedir. Bu sözleşme, miras açıldıktan sonra yapılabileceği gibi, miras henüz açılmadan önce de düzenlenebilir.

13.Miras Taksim (Paylaşma) Sözleşmesi

Miras taksim sözleşmesi, mirasçıların terekeye dahil malları kendi aralarında nasıl paylaşacaklarını belirledikleri bir sözleşmedir. Bu sözleşme, miras ortaklığının sona erdirilmesine yönelik iradi bir düzenleme niteliği taşır. Miras taksim sözleşmesinin bulunmadığı veya geçersiz olduğu hâllerde, mirasçılar arasında ortaklığın giderilmesi davaları gündeme gelmektedir.

14. Mirastan Feragat Sözleşmesi

Mirastan feragat sözleşmesi, mirasçının, murisin sağlığında miras hakkından vazgeçmesini konu alan bir sözleşmedir. Bu sözleşme, muris ile mirasçı arasında yapılır ve resmi şekle tabidir. Feragat sözleşmesi ivazlı veya ivazsız olabilir. Uygulamada feragat sözleşmeleri, ileride çıkabilecek miras uyuşmazlıklarını önlemek amacıyla yapılmakla birlikte, sözleşmenin kapsamı ve sonuçları sıklıkla dava konusu olmaktadır.

15. Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir tarafın diğerine ölünceye kadar bakma ve gözetme borcu üstlenmesi; karşılığında ise malvarlığından bir kazandırma elde etmesini öngören bir sözleşmedir. Ne yazık ki, ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, sıklıkla tapu iptal ve tescil veya tenkis davalarına konu olmaktadır.

16. Mirastan Iskat (Mirasçılıktan Çıkarma) İşlemi

Mirastan ıskat, miras bırakanın  kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplerin varlığı hâlinde, saklı paylı bir mirasçıyı mirasçılıktan çıkarmasıdır. Mirasçılıktan çıkarma işlemi, ancak vasiyetname ile yapılabilir.

17. Miras İntikal İşlemleri

Miras intikal işlemleri, murisin ölümünden sonra mirasçıların terekeye ilişkin haklarını resmî olarak devir almalarını sağlayan işlemlerdir. Bu süreçte öncelikle mirasçılık belgesi alınır; ardından taşınmazlar için tapu müdürlüğüne, banka hesabında bulunan paralar için banka şubelerine gidilir.